นานาความคิด
พรชัย ภู่โสภา
คนรุ่นเราเรื่องแรกเริ่มรู้ที่อยู่ที่กิน











พูดถึงวัฒนธรรมการกินอยู่ของคนไทยเรานั้น มีเอกลักษณ์สืบต่อกันมาอย่างยาวนาน ส่วนหนึ่งนั้นก็เกิดขึ้นจากากรรับเอาวัฒนธรรมต่างชาติเข้ามาผสมผสาน จนเกิดเป็นรูปแบบใหม่ขึ้น ส่วนข้าวของเครื่องใช้นั้น ก็ถือว่า เป็นสิ่งหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นค่านิยมของคนไทยในแต่ละยุคแต่ละสมัยได้เป็นอย่างดี ซึ่งทั้งหมดทั้งหลายเหล่านี้ ล้วนแต่เป็นพื้นฐานที่ทำให้เกิดค่านิยมใหม่ขึ้นมาอย่างต่อเนื่องและเรื่อยๆ แบบไม่มีวันจบสิ้น


ประวัติความเป็นมาของบรรดาสิ่งเหล่านั้น โดยเฉพาะที่อยู่ที่กินอันเป็นปัจจัยสำคัญ เปรียบเสมือนเกร็ดความรู้ทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจ (แต่บางท่านอาจจะมีคำตอบอยู่ในใจ “รู้ไปก็เท่านั้น”) เราควรรู้ไว้เพื่อให้เข้าใจถึงความเป็นมาของสิ่งต่างๆ เหล่านั้น ตั้งแต่อดีตสยามประเทศไว้เพื่อเป็นข้อมูล และทำให้เราได้รู้ว่ากว่าจะมาเป็นประเทศไทยถึงทุกวันนี้ ได้มีเหตุการณ์สำคัญๆ อะไรมาบ้าง

            หลายสถานที่ที่ถือว่าเป็นแห่งแรก ซึ่งถือว่าเป็นเครื่องยืนยันทางประวัติศาสตร์ที่สามารถถ่ายทอดเรื่องราวจากอดีตให้คนรุ่นหลังได้รับรู้ ทำให้มองเห็นวิถีชีวิตจากรุ่นสู่รุ่นได้เป็นอย่างดี ซึ่งทุกวันนี้จะเห็นได้ว่าจะมีคนอยู่ไม่น้อยที่เห็นความสำคัญของสิ่งเหล่านี้ และพยายามจะรักษาเอาไว้ให้คนรุ่นต่อๆ ไปได้ศึกษากัน

            โลหะปราสาทแห่งแรกและแห่งเดียวในเมืองไทย

            โลหะปราสาทแห่งแรกและแห่งเดียวในเมืองไทย ถูกสร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 บริเวณวัดพระราชนัดดารามวรวิหาร โดยที่พระองค์ทรงรับสั่งให้สร้างพระราชทานแก่พระเจ้าหลานเธอพระองค์เจ้าหญิงโสมนัสวัฒนาวดี ในยุคหลังโลหะปราสาทดังกล่าวนั้น ได้รับประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน โดยกรมศิลปากรในปี พ.ศ.2492

            โรงพยาบาลแห่งแรกในเมืองไทย

            โรงพยาบาลศิริราช ถือว่าเป็นโรงพยาบาลแห่งแรกของเมืองไทย และยังถือว่าเป็นโรงพยาบาลที่เก่าแก่ที่สุดที่ดำเนินงานอยู่ด้วยโดยเปิดทำการ ครั้งแรกเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ.2431 ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาเสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิด ซึ่งสาเหตุการเปิดโรงพยาบาลแห่งนี้ก็เนื่องมาจากโรคร้ายในยุคนั้นมีมากมาย จึงต้องการหน่วยงานที่รับมือกับโรร้ายเหล่านั้น เพื่อประโยชน์แก่ประชาชนชาวไทย

            พิพิธภัณฑ์แห่งแรกของเมืองไทย

            พิพิธภัณฑ์แห่งแรกเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นบริเวณหอคองคอเดีย (ศาลาสหทัยสมาคม ในพระบรมมหาราชวัง) โดยได้เก็บรวบรวมข้าวของเครื่องใช้ที่ได้มาจากที่ต่างๆ เปิดให้เข้าชมอย่างเป็นทางการในครั้งแรก เมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ.2417 ซึ่งมีบุคคลสำคัญในขณะนั้นเข้าร่วมเข้าชมมากมาย

            วัดนิกายธรรมยุตแห่งแรกของเมืองไทย

            วัดราชาธิวาส นับว่าเป็นวัดในศาสนาพุทธนิกายธรรมยุตแห่งแรกในเมืองไทย สร้างขึ้นในปี พ.ศ.2310 สมัยรัชกาลที่ 4 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งอยู่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ทางด้านพระนคร ห่างจากสนามหลวงไปทางทิศเหนือ 2 กิโลเมตรเศษ ในปัจจุบันได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น “วัดราชาธิวาสวรวิหาร”

            โรงภาพยนตร์แห่งแรกของเมืองไทย

            โรงภาพยนตร์เฉลิมไทย ถือเป็นโรงภาพยนตร์แห่งแรกของเมืองไทย สร้างขึ้นในปี พ.ศ.2445 โดยระยะแรกจะมีการฉายหนังทั่วๆ ไป ลักษณะม้วนเดียวจบเรื่อง ซึ่งเมื่อจบเรื่องจะมีไก่แจ้ขันขึ้นมาจากในจอ นั่นถือเป็นสัญลักษณ์ของบริษัท ปาเต๊ะ แฟร์ ตราไก่แจ้ ผู้นำมาฉาย

            โรงรับจำนำแห่งแรก

            โรงรับจำนำแห่งแรกนั้นเกิดขึ้นในปี พ.ศ.2409 ในสมัยรัชกาลที่ 4 โดยการระบุไว้ในหนังสือวชิรญาณวิเศษ โดยกล่าวไว้ว่า ผู้ที่เป็นคนริเริ่มตั้งโรงรับจำนำครั้งแรก คือ เจ๊กฮง ซึ่งตั้งบริเวณย่านประตูผี ถนนบำรุงเมือง ข้างวัดเทพธิดาราม ให้ชื่อร้านว่า โรงรับจำนำย่องเซี้ยง โดยปัจจุบันนี้ยังเปิดทำการอยู่โดยลูกหลานของเจ๊กฮง

            ส้วมสาธารณะแห่งแรกของไทย

            ส้วมสาธารณะแห่งแรกของเมืองไทยเกิดขึ้นคัร้งแรก ระหว่างปี พ.ศ.2440-2442 ในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยอ้างอิงหลักฐานมาจากหนังสือพิมพ์บางกอกสมัย ที่พิมพ์ในปี พ.ศ.2442 ที่ระบุไว้ว่า มีการส้วมสาธารณะขึ้นเพื่อต้องการให้ประชาชนถ่ายทุกข์ได้อย่างสะดวกและสะอาดยิ่งขึ้น

            ในเรื่องสถานที่สำคัญแห่งแรกยังมีอีกมาก เช่น โรงสีฝรั่ง โรงแรม โรงพิมพ์ สวนสัตว์ หอดูดาว ท้องฟ้าจำลอง สหกรณ์ ร้านตัดผม ร้านซักผ้า ตึกแห่งแรก โรงไฟฟ้า ที่ทากรไปรษณีย์ ห้างสรรพสินค้า ฯลฯ คราวนี้ลองไปดู อาหารการกิน บ้างซิ ครั้งแรกในเมืองไทย มีอะไรเกิดขึ้นบ้าง

            วัฒนธรรมการกินของคนไทยนั้นมีเอกลักษณ์มาอย่างยาวนาน ซึ่งส่วนหนึ่งนั้นเกิดขึ้นจากการรับเอาวัฒนธรรมต่างชาติเข้ามาผสมผสานจนเกิดเป็นรูปแบบใหม่ขึ้น ส่วนข้าวของเครื่องใช้นั้น ก็ถือว่าเป้นสิ่งหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นค่านิยมของคนไทยในแต่ละยุค ล้วนแล้วแต่เป็นพื้นฐานแห่งการเกิดค่านิยมใหม่ขึ้นมาเรื่อยๆ

            ครั้งแรกที่น้ำแข็งเข้ามาในเมืองไทย

            “น้ำแข็ง” ได้เข้ามาสู่เมืองไทย ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยมีการสันนิษฐานว่า น่าจะมาจากประเทศสิงคโปร์ในปี พ.ศ.2410 โดยใส่หีบกลบด้วยขี้เลื่อยแล้วขนส่งมายังไทย ด้วยความประหลาดของน้ำแข็ง สำหรับคนสมัยนั้น จึงทำให้เกิดสุภาษิตที่ว่า “ปั้นน้ำเป็นตัว”

            น้ำมะเน็ดครั้งแรกในเมืองไทย

            “น้ำมะเน็ด” นั้นก็คือ น้ำมะนาว แต่คนไทยจำมาจากคำฝรั่งที่ว่า Lemonade การเข้ามาของน้ำมะเน็ดนั้น เชื่อว่าเข้ามาช่วงเวลาใกล้เคียงกับโซดา ซึ่งมีการปรากฏตัวครั้งแรกในปี พ.ศ.2409 สมัยรัชกาลที่ 4 โดยมีการลงโฆษณาขายน้ำมะเน็ดในหนังสือบางกอก เร็คคอร์ดเดอร์ ของหมอบรัดเลย์ ถือว่าเป็นเครื่องดื่มที่ได้รับความนิยมจากคนไทยในสมัยนั้นเป็นอย่างมาก

            ครั้งแรกที่พบขนมปังในเมืองไทย

            ขนมปังนั้นปรากฏในจดหมายเหตุลาลูแบร์ เป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยตรงกับสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เมื่อปี พ.ศ.2230 โดยระบุว่า ทางฝ่ายไทยได้ต้อนรับคณะทูตจากฝรั่งเศสด้วยขนมปัง ที่ทำจากข้าวสาลี ซึ่งลาลูแบร์อยู่ในขณะนั้นด้วย เขาได้กล่าวไว้ว่า ไม่อร่อยเหมือนที่ทำกันในฝรั่งเศส โดยเขาเชื่อว่าเป็นเพราะคนไทยใส่ส่วนผสมอื่นลงไปในแป้งด้วย จึงทำให้รสชาติไม่ดีเท่าที่ควรจะเป็น

            โซดาครั้งแรกในเมืองไทย

            จากบันทึกของหนังสือบางกอก เร็คคอร์ดเดอร์ ของหมอบรัดเลย์ ระบุไว้ว่า ในปี พ.ศ.2407 มีการทำโรงงานผลิตโซดาขึ้นในไทย ชื่อ “โรงงานผลิตโซดาของมิกูเอล โคไดโร” อยู่ตรงสถานกงสุลอเมริกา ซึ่งภายหลังนั้นได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก จึงทำให้มีการผลิตและจำหน่ายอย่างแพร่หลายจนถึงทุกวันนี้

            นั่นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของ “เรื่องแรกเริ่มรู้ที่อยู่ที่กิน” หากอยากรู้มากกว่านี้ ต้องอ่านต้นกำเนิดเกิดตำนาน ของ “ธีระวุฒิ ปัญญา” เจ้าค่ะ

                                    ต้นกำเนิด “สิ่งแรก” นั้น                              ควรรู้ ไว้เอย

                        หลายหลากหากเชิดชู                                            ขุดค้น

                        อีกประวัติสัมผัสดู                                      ยากยิ่ง จริงนา

                        ครูคนแรกแลเลิศล้น                                              พรั่งพร้อมพิมพ์เผดียง

                                                                                                พรชัย ภู่โสภา เรียบเรียง

 




นำเสนอข่าวโดย : siamtownus thai newspaper,
แหล่งที่มาข่าวโดย : สยามทาวน์ยูเอส

แสดงความคิดเห็น

Name :
 
Detail :
 



ฉบับที่
375
siamtownus newspaper







Hots Clip VDO ดูทั้งหมด

ขออภัยสัญญาณ VDO มีปัญหากำลังดำเนินการแก้ไข