นานาความคิด
พรชัย ภู่โสภา
ประติมากรรมที่น่าคิดในวิถีชีวิตไทย-ไท

ประติมากรรม ในหนังสือพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2525 หมายความว่า ศิลปะสาขาหนึ่งในจำพวกวิจิตรศิลป์เกี่ยวกับ การแกะสลักไม้ หินอ่อน โลหะ เป็นต้น ให้เป็นรูป หรือลวดลายต่างๆ

                          ถ้าจะเอ่ยถึง เครื่องปั้นดินเผา แทบจะทุกคน จะพูดดักคอผู้เขียนก่อนว่า มีที่เกาะเกร็ด ของชุมชนมอญแห่งหนึ่ง ในจังหวัดนนทบุรี แต่อยากจะบอกเพิ่มเติมอีกว่า เครื่องปั้นดินเผานั้นแต่เดิมทีเดียว ยังมีที่ “ชุมชนบ้านหม้อ และชุมชนบางตะนาวศรี” ในตำบลสวนใหญ่ อ.เมือง จ.นนทบุรี ด้วยนะ

                          ความจริงผู้ขับขี่ยวดยานเลียบถนนพิบูลสงคราม ที่ขนานไปกับแม่น้ำเจ้าพระยา ระหว่างตลาดนนทบุรี มุ่งไปทางวัดเขมาภิรตาราม (สู่ กทม.) ในช่วงเวลาดังกล่าวนี้ บางโอกาสจะเห็นกลุ่มควันพวยพุ่งอยู่เหนือยอดไม้ ซึ่งถ้าใครไม่ทราบ ก็คงนึกว่าเกิดไฟไหม้ขึ้น แต่ในปัจจุบัน ตึกรามบ้านช่องเกิดขึ้นมาก และความต้องการใช้เครื่องปั้นดินเผาน้อยลง อาชีพนี้จึงหดหายและเลิกไปในที่สุด

                          เตาเผาขนาดใหญ่หลายร้อยชิ้น

                          เครื่องปั้นดินเผา เป็นอาชีพรองจากอาชีพการทำสวนผลไม้ ทุเรียน มังคุด มะม่วง มะปราง ฯลฯ จะว่าเครื่องปั้นฯ เป็นอาชีพรองก็ไม่ถูกนัก เพราะในสมัยโบราณ ความต้องการใช้เครื่องปั้นดินเผา เช่น หม้อ กะทะขนาดต่างๆ หรือแม้แต่เตาที่ติดไฟประกอบหุงต้มอาหาร ยังมีความต้องการสูง ออกสู่ตลาดในส่วนภูมิภาคต่างๆ ถึงจะมีหลายเตาเผาก็แทบจะผลิตไม่ทันแก่ความต้องการ

                          เตาเผาเครื่องปั้นดินเผา ที่เคยเห็นในภูมิภาคจากสื่อต่างๆ นั้น ดูเหมือนว่า จะทำใช้กันเองมากกว่าจะผลิตได้ก็ได้จำนวนน้อยมาก ไม่เหมือนกับเตาเผาขนาดใหญ่ที่ชุมชนบ้านหม้อ และชุมชนบางตะนาวศรี มีชุมชนละ 2 เตา แต่ละเตาสามารถบรรจุภาชนะขนาดต่างๆ ที่จะทำการเผาได้ครั้งละ 300-500 ชิ้น (บางครั้งอาจจะมากกว่านี้ ถ้ามีภาชนะขนาดเล็กจำนวนมาก)

                          บ้านผู้เขียนมีเตาขนาดใหญ่ เป็นหนึ่งในชุมชนบ้านหม้อ การที่ประกอบอาชีพเครื่องปั้นดินเผา คู่กับการอาชีพทำสวน ดูเหมือนว่ามีความสัมพันธ์กันหลายอย่าง เช่น ผู้ชายออกไปทำสวน แล้วมาช่วยงานเครื่องปั้นด้วยการเหยียบและนวดดิน ส่วนผู้หญิงทำงานครัวและทำเครื่องปั้นด้วยการขึ้นรูปภาชนะ และตบแต่ง ส่วนเด็กนักเรียนเมื่อกลับมา ถ้ามีเวลาว่างก็ช่วยขัดภาชนะให้เงางามก่อนนำไปเผา

                          สวนผลไม้แต่ละแปลง เรามักจะปลูกไม้ทองหลางไว้กันลมหรือบังลมให้กับต้นไม้ผลชนิดต่างๆ เมื่อทองหลางโตและแก่จัด ก็โค่นลงมาตากแห้งทำฟืน เป็นไฟแรกเผา หัวตะโหงกทางมะพร้าวแห้งก็เป็นเชื้อไฟได้ โดยไม่ต้องเสียสตางค์ไปซื้อจากคนอื่น

                          เรื่องไม้ทองหลาง ทางมะพร้าวแห้ง เป็นเชื้อไฟเท่านั้น ยังได้ความร้อนไม้เพียงพอ จะต้องคอยดักซื้อไม้แสม (สะแหม ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่งใช้ทำฟืน) ที่ล่องเรือขึ้นมาจาก จ.สมุทนสาคร หรือ จ.สมุทรสงคราม เพราะ ไม้จำพวกนี้ นอกจากจะดุ้นเล็กแล้วยังสอดไปตามภาชนะต่างๆ พร้อมเผาและยังให้ความร้อนสูงอีกด้วย

                          แต่ก็นั่นแหละ เป็นการสนับสนุนและร่วมกันทำลายสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการบุกรุกป่าชายเลน รู้แล้ว หยุดแล้ว ก็ดีนะโยม

                          ประติมากรรมน่าคิดในวิถีชีวิตไทย-ไท

                          ครั้นจะนำเอา โอ่ง อ่าง กระถาง ฯลฯ เครื่องปั้นดินเผามาฝากก็ดูเหมือนว่าเชยไปแล้วต๋อย ไม่ทันสมัยเลย พอดีก็มีศิลปินชาวนนทบุรี ผู้สร้างสรรค์ผลงานประติมากรรมดินเผาในชุด วิถีชีวิตไทย-ไท ซึ่งเคยจัดแสดงที่ศูนย์สรรพสินค้าริเวอร์ซิตี ที่ประเทศไทยมาแล้ว และเห็นว่า ประติมากรรมดินเผาไม่ใคร่จะได้เห็นบ่อยนัก โดยเฉพาะ “วิถีชีวิตชนบทแบบไทย” จึงขออนุญาตบันทึกไว้ใน Siam Town US และขอชอบคุณ คุณบุญพันธ์ บ้านโอ่ง ไว้ ณ ที่นี้

                                          ประติมากรรมเกิดแล้ว                                        ดั่งจริต จริงแม่

                          คนชื่อ บุญพันธ์ บ้านโอ่งคิด                                             แต่งปั้น

                          เผาแกงแกร่งกร้านวิจิตร                                                    จรัสเรื่อง ราวนา

                          ศิลป์แห่งไทยเทิดสะท้าน                                                   ทึ่งเทศ ตะลึงลนฯ

                                                                                                                          พรชัย ภู่โสภา เรียบเรียง

           

                                                                                                                         

                           




 




นำเสนอข่าวโดย : กนกอร เพ็ญรุ่งศศิธร,
แหล่งที่มาข่าวโดย : สยามทาวน์ยูเอส

แสดงความคิดเห็น

Name :
 
Detail :
 



ฉบับที่
375
siamtownus newspaper







Hots Clip VDO ดูทั้งหมด

ขออภัยสัญญาณ VDO มีปัญหากำลังดำเนินการแก้ไข